Excursieverslag: bezoek aan de Hoge Raad der Nederlanden

Het nieuwe gebouw van de Hoge Raad (bron: onsnh.nl)

11 april 2019, Den Haag – Vorige maand was de wetgevende macht aan de beurt. Deze week was de beurt aan de wetsprékende macht. En dan ook meteen het hoogste rechtscollege dat ons koninkrijk kent: de Hoge Raad der Nederlanden. Daarbij zijn we ontvangen door de griffier en een raadsheer van de strafrechtkamer.

Het nieuwe gebouw van de Hoge Raad (bron: onsnh.nl)

Aan het begin van de ochtend werden wij ontvangen door mr. Hans Storm, al acht jaar griffier bij de Hoge Raad. Voor leden met ambitie: mr. Storm heeft zijn diploma gehaald bij de Open Universiteit! Hij vertelde ons onder andere wat de Hoge Raad voor ons rechtsstelsel betekent. Hij begon de ochtend met een mooi flitsend filmpje over de Hoge Raad zelf. Dat filmpje is openbaar en hier terug te kijken:

Na het filmpje, hebben we uitgebreid stilgestaan bij de taken van de Hoge Raad, namelijk rechtsontwikkeling, rechtseenheid en rechtsbescherming. Als men kijkt naar de taak van rechtsontwikkeling, dan is de ontwikkeling van het artikel over eenvoudige diefstal (art. 310 Sr) een sprekend voorbeeld. Waar de wet spreekt over ‘een goed’, was dat begin 1900 nog niet bedoeld voor elektriciteit of weggenomen digitale amuletten (Runescape-arrest). Door de jaren heen, heeft de Hoge Raad de juridische betekenis van het bestanddeel ‘goed’ aangepast aan de huidige tijdsgeest.

Verder spraken wij over de grenzen die aan de rechtsvormende taak van de rechter zijn gesteld en de verhouding tot de taak van de wetgever. En hebben we het gehad over het middel cassatie (art. 78 RO). En ook dat je dus niet altijd in cassatie kán (dat geldt bijvoorbeeld voor zaken die vallen onder de WAHV, of Wet Mulder. Daarin spreekt het Hof Leeuwarden uiteindelijk als laatste orgaan recht.

We werden welkom geheten met een mooie presentatie over de functie van de Hoge Raad.

Verder werd stilgestaan bij de functie van Procureur-Generaal en dat dit een eigen functie heeft binnen de Hoge Raad, zoals cassatie in het belang der wet, prejudiciële vragen, herzieningen strafzaken, klachten over rechters, schorsing en ontslag van rechters en vervolging van ambtsmisdrijven. Opvallend is dat het tegenwoordig ook mogelijk is om een herziening ten nadele van een verdachte te doen. Dus ook als een verdachte is vrijgesproken, kan, onder een aantal strenge voorwaarden, een verdachte toch voor een tweede keer voor hetzelfde feit voor de rechter gedaagd te worden. Zo zullen er wel nieuwe feiten moeten zijn aangebracht. Hoewel de Hoge Raad geen feitenrechter is, is dit een van de situaties waarin een uitzondering wordt gemaakt.

Waar er gemiddeld 1,5 miljoen zaken voor de rechter (in eerste aanleg) worden aangebracht, blijven er daarvan ongeveer 5.500 over die bij de Hoge Raad binnen komen. Het grote deel komt bij de Strafkamer binnen (rond 4.000) en de recht bij de kamers Civiel en Belasting. Uiteindelijk blijven er (na een selectie) ongeveer 1.000 zaken voor de Strafkamer over die inhoudelijk afgehandeld moeten worden. Al met al dus een behoorlijke klus met ‘slechts’ tien raadsheren!

De zetel van de voorzitter van de Hoge Raad.

Na de zinvolle lezing van de griffier, werd hij overgenomen door mr. Vincent van den Brink, raadsheer in de strafkamer bij de Hoge Raad. Met mr. Van den Brink bespraken wij het, vooraf bestudeerde, arrest over beledigende/discriminatoire teksten in een rap (ECLI:NL:HR:2018:1003). Mr. Van den Brink was zelf een van de vijf rechtsprekende rechters. Het leverde een boeiende discussie op.

We kregen na afloop nog het, pas verschenen, boekje ‘de kleine Hoge Raad voor dummies’ mee naar huis. Geschreven door de huidige president van de Hoge Raad, mr. Maarten Feteris. Daarbij kregen we ook nog speciale Tony Chocolonely Hoge Raad chocolade mee als lekkere herinnering.

Het bestuur pakt haar moment om met de ‘zetel’ op de foto te gaan.

Met een ware succesbeleving vers in het geheugen, zijn we met z’n allen nog lekker gaan lunchen bij het Malieveld. We kunnen wel stellen dat dit een zeer inspirerende en boeiende ochtend was! 👨‍⚖️

Naast de gouden tips, ook een leestip. De deelnemers kregen een exemplaar mee naar huis!

En dan nog twee gouden tips voor de rechtenstudenten:
> De Hoge raad geeft jaarlijks een overzicht van arresten uit waarin de wetgever aan zet wordt gezet. Zie hiervoor het jaarverslag van de rechtspraak.
> Lees daarbij altijd de conclusie A-G bij een arrest, die geeft de context beter weer dan het arrest zelf.

Samen met ‘het schilderij van de Hoge Raad’ op de foto.
%d bloggers liken dit:
Spring naar toolbar